نحوه تهیه صورتهای مالی یک شرکت

نحوه تهیه صورت‌های مالی یک شرکت:

صورت‌های مالی مهمترین محصول سیستم اطلاعاتی حسابداری است و تهیه آن یکی از اصلی‌ترین وظایف حساب‌ها به شمار می‌رود. نتیجه و خلاصه تمام عملیات حسابداری در هر دوره مالی در قالب صورت‌های مالی اساسی ارائه می‌شود. نتیجه فعالیت یک شرکت در یک دوره زمانی خاص در گزارش‌هایی ارائه می‌شود که صورت‌های مالی نامیده می‌شود. این گزارش‌ها دارای چهارچوب و شکل خاصی می‌باشند که برای تهیه آنها باید اصول حسابداری و استانداردهای مربوطه رعایت شود تا دقیق‌ترین و جامع‌ترین گزارشات درباره وضعیت و فعالیت شرکت ارائه گردد.

صورت‌های مالی خلاصه‌ی عملیات تامین مالی و فعالیت‌های سرمایه گذاری در موسسه (شرکت) است. صورت‌های مالی باید اطلاعات مفید هم برای سرمایه گذاران و هم برای اعتبار دهندگان در تصمیم گیری به اعتبار دادن وسرمایه گذاری و تصمیم‌هایی دیگر تهیه کنند.

این مزیت یعنی اینکه سرمایه گذاران و اعتبار دهندگان می‌توانند از صورت‌های مالی برای پیش بینی مقایسه و ارزیابی مبلغ یا زمان، عدم قطعی نبودن جریان‌های نقدی بالقوه استفاده کنند. به عبارت دیگر صورت‌های مالی تهیه می‌کنند.

هدف صورت‌های مالی عبارت است از بازنمایی اطلاعات خلاصه شده و طبقه بندی شده درباره وضعیت مالی، عملکرد مالی و انعطاف‌پذیری مالی واحد تجاری، به گونه‌ای که برای طیفی گسترده‌ای از استفاده کنندگان صورت‌های مالی در اتخاذ تصمیمات اقتصادی فایده مند واقع شود.

استفاده سرمایه‌گذاران از صورت‌های مالی شرکت‌ها:

سرمایه‌گذاران و اعتباردهندگان می‌توانند از صورت‌های مالی برای پیش‌بینی، مقایسه و ارزیابی مبلغ یا زمان، عدم قطعی نبودن جریان‌های نقدی بالقوه (احتمالی) استفاده کنند به عبارت دیگر صورت‌های مالی تهیه می‌کنند اطلاعات مورد نیاز برای ارزیابی درآمدهای آینده یک شرکت و بنابراین جریان‌های نقدی مورد انتظار که از آن درآمدها حاصل می‌شوند.

یکی از شیوه‌های اصلی تحلیلگران مالی در ارزیابی شرکت‌ها، استفاده از صورت‌های مالی آنهاست.

تحلیلگران، صورت‌های مالی یک شرکت را می‌گیرند و با اقدامات مقایسه شرکت‌ها سعی می‌شود وضعیت سودآوری، ریسک مالی، وضعیت تولید و فروش، وضعیت بدهی و حاشیه سود شرکت بطور کامل بررسی گردد. ذینفعان شرکت اعم از سهامداران، بستانکاران، و افراد طرف معامله با شرکت می‌توانند با استفاده از تجزیه و تحلیل‌های انجام شده بر روی صورت‌های مالی، شرکت خود را در وضعیت مناسبی قرار دهند.

هدف صورت‌های مالی:

هدف صورت‌های مالی، ارائه اطلاعات تلخیصی و طبقه‌بندی شده درباره وضعیت مالی، عملکرد مالی و انعطاف‌پذیری مالی تجاری است که برای طیفی گسترده از استفاده‌کنندگان صورت‌های مالی در اتخاذ تصمیمات اقتصادی مفید واقع شود. صورت‌های مالی همچنین نتایج ایفای وظیفه مباشرت مدیریت یا حسابدهی آنها را در قبال منابعی که در اختیارشان قرار گرفته است، نشان می‌دهند. به منظور دستیابی به این هدف، در صورت‌های مالی یک واحد تجاری اطلاعاتی درباره موارد زیر ارائه میشود:

الف-دارایی‌ها

ب-بدهی‌ها

ج-حقوق صاحبان سرمایه

د-درآمدها

ه-هزینه‌ها

و-جریان‌های نقدی

این اطلاعات، همراه با سایر اطلاعات مندرج در یادداشت‌های توضیحی، استفاده‌کنندگان صورت‌های مالی را در پیش‌بیبنی جریان‌های نقدی آتی واحد تجاری و خصوصاً در زمانبندی و اطمینان از توانایی آن در ایجاد وجه نقد کمک میکند.

اجزای صورت‌های مالی:

مجموعه کامل صورت‌های مالی شامل اجزای زیر است:

صورت‌های مالی اساسی:

  1. ترازنامه یا صورت وضعیت مالی، که خلاصه وضعیت مالی یک موسسه را در یک تاریخ معین نشان می‌دهد.
  2. صورت حساب سود و زیان، که خلاصه نتایج عملیات یک شرکت را در یک دوره مالی نشان می‌دهد.
  3. صورت حساب گردش وجوه نقد، که خلاصه تامین منابع مالی یک موسسه و چگونگی استفاده از آن مصارف را در فعالیت‌های سرمایه‌گذاری دریک دوره مالی نشان می‌دهد.

ارقام مندرج در صورت‌های مالی از روی مانده حساب‌های دفتر کل نوشته می‌شود. بدیهی است برای سهولت در کار ابتدا مانده تمام حساب‌های دفتر کل در تراز آزمایشی نوشته می‌شود و سپس از روی تراز آزمایشی صورت مالی به آسانی تهیه می‌شود.

بسیاری از واحدهای تجاری کوچک که فعالیت اقتصادی چندانی ندارند بنا به دلایل مختلف نظیر اقتصادی نبودن سیستم ثبت دو طرفه، معمولاً اسناد و مدارک کاملی برای ثبت فعالیت‌های خود نگهداری نمی‌کنند و تنها، برای اینکه یک سری مشکلات آنها را بر طرف سازد، نگهداری می‌نمایند. این گونه واحدهای تجاری برای تهیه و تنظیم صورت‌های مالی و یا اظهارنامه مالیاتی به حسابداران مراجعه می‌کنند.

حسابداران نیز با بررسی اسناد و مدارک موجود، پرس و جو از مدیران و کارکنان، و همچنین با استفاده از اطلاعاتی که از بانکها و مشتریان طرف حساب واحد تجاری به دست می‌آورند، اطلاعات مالی مورد نیاز را جمع‌آوری نموده و بر مبنای سیستم ثبت دو طرفه( معامله اصلی حسابداری، یعنی دارایی‌ها=بدهی‌ها+حقوق صاحبان سرمایه) و با استفاده از حساب‌های تنظیم شده، نسبت به تهیه صورت‌های مالی اقدام می‌نمایند.

حسابداری یک طرفه به جز مواردی که حجم مبادلات واحد تجاری محدود می‌باشد، روشی ناکارآمد محسوب می‌شود و دارای محدودیت‌های زیر است:

  1. اطلاعات لازم را جهت برنامه‌ریزی و کنترل در اختیار مدیریت قرار نمی‌دهد.
  2. فقدان دفتر داری منظم و دقیق می‌تواند به عدم کارایی در اداره و کنترل منابع اقتصادی منجر شود.
  3. ابزاری برای کنترل اشتباهات دفتر داری به گونه‌ای که در سیستم دو طرفه موجود است. فراهم نمی‌آ‌ورد (منظور تراز آزمایشی است)
  4. این سیستم به ندرت کلیه مبادلات را ثبت میکند به ویژه بیشتر مبادلات داخلی معمولاً از قلم می‌افتد.
  5. از آنجا که حسابی برای اغلب عناصر ترازنامه و صورت سود و زیان وجود ندارد، امکان از قلم افتادن اطلاعات با اهمیت همیشه وجود دارد.
  6. چون اطلاعات تفضیلی(جزئیات) برای کلیه دارایی‌ها، برای مثال موجودی کالا وجود ندارد و به طور شفاهی در اختیار مالک می‌باشد، احتمال سوءاستفاده و اختلاس بسیار بالاست.

به دلیل نبودن یا ناص بودن دفتر کل و بسیاری از مدارک لازم، برای تهیه‌ی صورت‌های مالی در چنین شرکت‌هایی با مشکل مواجه می‌شویم. بنابراین باید، با همان اطلاعات محدود، اقدام به تهیه‌ی گزارش‌های مالی شود. به هر حال در تهیه صورت‌های مالی از روی مدارک ناقص و سیستم‌های یک طرفه، باید به نکات زیر توجه داشت:

  1. رعایت فرم استاندارد گزارش‌های مالی در چنین شرکت‌هایی لازم نیست، زیرا گزارش‌های مالی بر اساس اطلاعات محدود تهیه می‌شود. به عبارت دیگر استفاده‌کنندگان، افراد درون سازمانی هستند و برای آنها نتیجه‌ی کار اهمیت دارد نه محتوای مدارک.
  2. این تکنیک‌ها ابزارهای متعارفی هستند و لزوماً در تمامی موارد کاربرد ندارند و هر مدرک ناقصی، کاربرد مربوط به خود دارد.

به منظور تهیه و تنظیم صورت‌های مالی با استفاده از مدارک ناقص و سیستم یک طرفه، می‌توان با تسلط بر اصول و قواعد حسابداری و روابط موجود بین اطلاعات مالی با تکیه بر مدارک و شواهد موجود به استنتاج سایر اطلاعات موجود پرداخت و در نهایت صورت‌ها و گزارش‌های مالی را تهیه و تنظیم نمود.

 

نازی دواچی
1397/09/14