سیستم حقوق و دستمزد

هدف کلی از سیستم حقوق و دستمزد

سازمان‌های کنترل کننده حقوق و دستمزد دوایری از قبیل کارگزینی، برنامه‌ریزی، تولید زمان سنجی، ثبت اوقات کار دایره حسابداری حقوق و دستمزد، دایره حسابداری صنعتی باید با یکدیگر هماهنگی و همکاری نمایند که توضیح آن می‌پردازیم.

دستمزد تولید عبارت از وجوهی است که برای کار انجام شده تولیدی در یک مدت معین پرداخت و یا تعهد می‌گردد. بنابراین کمیت و کیفیت نیروی کار و هزینه‌های مربوط آن از موضوعاتی است که همواره باید کنترل و بررسی شود تا با پرداخت حقوق و دستمزد مناسب، کیفیت نیروی کار حفظ شود. کنترل حقوق و دستمزد به لحاظ ارتباط و تاثیری که این هزینه‌ها با تولید و بهای تمام شده هر واحد محصول دارند.

دستمزد مستقیم: عبارت است از هزینه کار انجام شده‌ای که مستقیماً به جهت ساخت محصول پرداخت و یا تعهد شود.به عبارت دیگر، دستمزد کارگزینی را که مستقیما به ساخت محصول اشتغال دارند دستمزد مستقیم می‌گویند. مثل کارگران در یک کارگاه تولید مبل و صندلی.

دستمزد غیر مستقیم: عبارت است از هزینه نیروی کار انجام شده که مستقیماً ساخت محصول صرف نشده باشد. به عبارت دیگر دستمزد سرکارگران، سرپرستان و کسانی که به تعمیر و نگهداری ماشین آلات اشتغال دارند و مستقیماً تاثیری در تولید ندارند دستمزد غیر مستقیم گویند.

دایره حسابداری حقوق ودستمزد: وظیفه این دایره تهیه و تنظیم لیست حقوق و دستمزد و تعیین مبلغ ناخالص و خالص حقوق و دستمزد است. وظیفه طبقه بندی لیست حقوق و دستمزد را بر حسب نوع کار، دوایر و مراحل تولید بر عهده دارد مدارک و حقوق و دستمزد شامل حقوق پایه. اضافه‌کاری، حق نوبت‌کاری، پاداش، مرخصی استحقاقی، هزینه اوقاف تلف شده، طرح‌های تشویقی دستمزد، حق بیمه‌های اجتماعی سهم کارفرما، بیمه عمر, بیمه حوادث و هزینه‌های رفاهی کارگران می‌باشد که شرح مختصری در مورد بعضی داده شده است. در سالهای اخیر با توجه به توسعه و رشد سیستم‌های سخت‌افزاری و نرم‌افزاری کامپیوتری، استفاده و بکارگیری آن در محاسبه و پرداخت حقوق و دستمزد امری اجتناب‌پذیر شده است.

خصوصاً اینکه به علت مزایای متعدد کامپیوتر از قبیل سرعت و دقت محاسبه بالا کیفیت کلیه شرکت‌ها و کارگاه‌های را که دارای کارکنان قابل توجهی هستند به‌کارگیری سیستم‌های نرم‌افزاری کامپیوتر نموده است.

بررسی‌های دستمزد: بررسی و حقوق و دستمزد به منظور وصول یک تعادل و همبستگی پرداخت برون سازمانی صورت می‌گیرد. یعنی تعادل بین سطح حقوق و دستمزد یک سازمان با آنچه در سازمان‌های قابل مقایسه وجود دارد برای این منظور حقوق‌ها و دستمزدهایی را که به افراد موجود در یک طبقه شغلی مثلاً مسئول نگهداری و نصب پرداخت می‌شود می‌توان از محل آمارهای منتشره توسط دولت بدست آورد. با این وجود این آمارها ممکن است مناسب و قابل اعمال نباشند زیرا:

الف) امکانات اشتعال ببیش از اندازه که در آن حقوق‌ها و دستمزدهای پرداختی برای جلب افراد می‌تواند بیشتر از میانگین ملی باشد.

ب) بیکاری که در آن حقوق‌ها و دستمزدهای پرداختی کمتر از میانگین ملی است.

نتایج حاصله از بررسی‌های حقوق و دستمزد باید با دقت و احتیاط تفسیر شود زیر نرخ‌های پرداخت متاثر از عواملی چون کمک‌های جنبی، پرداخت‌های تشویقی و امنیت شغلی هستند. بهر حال بررسی‌های شاخص‌هایی را بدست می‌دهد که سازمان بدان وسیله بتواند اشکال‌های حقوق و دستمزد کنونی مشاغل خود را مقایسه کند و در صورت لزوم با انجام تعدیل‌های لازم در جهت مسیر سیاست کلی حقوق و دستمزد قرار گیرد.

برای بیشتر مردم حقوق با دستمزدشان موضوع حساسی است و لذا در قبال تغییر دلخواه آن مقاومت نشان می‌دهند و نسبت به هر گونه اقدامی که منجر به ارزشگذاری بر شغلشان می‌شود بدگمان هستند. بنابراین از پیش توجیه کردن افراد در زمینه آنچه در نظر است درباره تغییر نظام پرداخت انجام گیرد گامی است عملیاتی، منطقی و ضروری.  هنگامی که مشاغل مورد تجزیه و تحلیل و ارزشیابی قرار می‌گیرد. شایسته است برخی افراد منجمله نمایندگانی که مورد قبول کارکنان هستند و  نسبت به شغل تحت بررسی آگاهی دارند مشارکت داشته باشند.

نظام در قلمرو حقوق و دستمزد طی چندین سال به منظور ایجاد منطقی درونی و قابلیت رقابت سازمانی با دیگر نظام‌های پرداخت تکامل یافته است. مدیریت پرداخت کارآمد به معنای ایجاد و حفظ ساختارهای پرداختی است که سازمان برای حصول اهدافش بتواند به کمک آن به جذب، نگهداری، پرورش و انگیزش کارکنان مورد نیازش با کیفیت مورد نظرش بپردازد.

اطلاع از سیستم حقوق و دستمزد: کسانی که در رشته‌های امور مالی مشغول تحصیل می‌باشند و اطلاعات حسابداری را فرا می‌گیرند یکی از انواع هزینه‌هایی را که با آن آشنا می‌شوند هزینه حقوق و دستمزد است و به تبع روش حسابداری و ثبت این هزینه را در دفاتر روزنامه و کل فرا خواهند گرفت. ولی باید توجه داشت بحث هزینه حقوق و دستمزد دارای مطالب زیادی می‌باشد که هر فرد حسابدار با کسی که در واحد حقوق و دستمزد سازمان یا مؤسسه‌ای کار می‌کند نیاز به داشتن دانش تخصصی در این زمینه خواهد بود این اطلاعات را بصورت خلاصه می‌توان شناخت. سیستم‌های کنترلی حقوق و دستمزد، شناخت قوانین بیمه و مالیات و سایر موارد قانونی همچون، اضافه‌کاری و مأموریت و تهیه اسناد و مدارک ثبت لیست‌های حقوق و دستمزد و سایر موارد نام برد که در ادامه با آنها بیشتر آشنا خواهیم شد.

می‌دانید هزینه نیروی کاربخش اعظمی از بهای تمام شده تولید کالا و خدمات یک مؤسسه یا یک واحد اقتصادی را به خود اختصاص می‌دهد و در واقع تأثیر قابل توجه‌ای بر سود واحدهای تجاری خواهد داشت البته اهمیت هزینه حقوق و دستمزد در واحدهای مختلف متفاوت است ولی بطور معمول هزینه حقوق و دستمزد از درآمدهای واحدهای اقتصادی و تجاری را به خود اختصاص می‌دهد بنابراین پر واضح است کسانی که در رشته امور مالی تحصیل می‌کنند باید اطلاعات جامع و کافی در این زمینه داشته باشند.

چگونگی سیستم حقوق و دستمزد:

اشاره کردیم که هزینه حقوق و دستمزد و بخش قابل ملاحظه‌ای از هزینه‌های یک مؤسسه را به خود اختصاص می‌دهد پرواضح است مدیریت واحدهای اقتصادی نیاز به کنترل دقیق و منظمی در این زمینه دارند و از طرفی می‌دانید کارکنان یک واحد اقتصادی توقع دارند حقوق و مزایای خود را به شکل منظم دریافت کنند و همچنین باید توجه داشت که محاسبات تعیین حقوق و مزایا پر حجم و گسترده است و در ضمن معمولاً قوانین کشورها، واحدهای اقتصادی را ملزم نموده‌اند تا اطلاعاتی از تعداد کارکنان، حقوق و دستمزد و مزایای مربوطه را همه ماهه به دستگاه‌های ذیربط همچون وزارت دارایی برای وصول مالیات حقوق و سازمان تأمین اجتماعی برای ارائه خدمات ارسال دارند در نتیجه موارد فوق ایجاد یک سیستم منظم و دقیق رابرای حقوق و دستمزد ضروری کرده است. بنابراین یک سیستم حقوق و دستمزد باید به مشکلی طراحی شود که اطلاعات لازم را به سرعت و به موقع جمع‌آوری و مبلغ صحیح قابل پرداخت به هر یک از کارکنان و دستگاه‌های مربوطه را محاسبه کند و در ضمن روش‌های کنترلی مناسبی برای جلوگیری از پرداخت وجود به شکل غیرقانونی به افراد سوءاستفاده کننده را ایجاد نماید.

باید اشاره کرد امروزه رایانه بخش عمده‌ای از محاسبات حقوق و دستمزد را در مدت زمان بسیار کوتاه انجام می‌دهد و لیکن رایانه یک ابزار، در دست کاربران می‌باشد و داشتن اطلاعات در ارتباط با حقوق و دستمزد لازم و ضروری می‌نماید.

اجزاء و عناصر سیستم حقوق و دستمزد:

اجزاء عناصر تشکیل دهنده یک سیستم حقوق و دستمزد بطور کلی و بدون در نظر گرفتن اینکه این سیستم برای مؤسسه بازرگانی و خدماتی و یا تولیدی طراحی شده به شرح زیر میباشد.

  • دایره ثبت ورود و خروج پرسنل
  • دایره حسابداری حقوق و دستمزد
  • دایره کارگزینی
نازی دواچی
1397/10/04